{"id":61,"date":"2026-01-13T14:33:08","date_gmt":"2026-01-13T14:33:08","guid":{"rendered":"http:\/\/bakirci.net\/?page_id=61"},"modified":"2026-01-13T14:33:08","modified_gmt":"2026-01-13T14:33:08","slug":"kendini-kandirmak","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/bakirci.net\/index.php\/kendini-kandirmak\/","title":{"rendered":"Kendini Kand\u0131rmak !"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u201cKendini Kand\u0131rma\u201ddan \u201cTanr\u0131\u2019y\u0131 Kand\u0131rma\u201d Sanr\u0131s\u0131na<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Baz\u0131 insanlar, kendini kand\u0131rmay\u0131 s\u00fcreklilik kazanm\u0131\u015f bir al\u0131\u015fkanl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Yanl\u0131\u015f\u0131 \u201cmazeret\u201dle, ihmali \u201cniyet\u201dle, haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u201c\u015fartlar\u201dla \u00f6rtmeyi o kadar tekrar eder ki zamanla kendi hik\u00e2yesine inan\u0131r. Bu noktada mesele yaln\u0131zca ba\u015fkalar\u0131n\u0131 ikna etmek de\u011fildir; ki\u015fi, \u00f6nce kendi i\u00e7 denetimini zay\u0131flat\u0131r. B\u00f6yle bir zihinsel zeminde \u015fu sorular ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale gelir:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u0130nsan, kendini kand\u0131rmay\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrse bir noktada Tanr\u0131\u2019y\u0131 da kand\u0131rabilece\u011fini mi san\u0131r?<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130nsan, \u201chesap sorulabilecek kadar yetkin\u201d bir varl\u0131k m\u0131d\u0131r?<\/li>\n\n\n\n<li>Davran\u0131\u015flar\u0131ndan ger\u00e7ekten sorumlu tutulabilir mi?<\/li>\n\n\n\n<li>E\u011fer sorumluluk olgunlu\u011funa eri\u015fmi\u015fse, zaten erdemli bir bilgeye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olmaz m\u0131?<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Bu makale, soruyu hem psikoloji hem ahlak felsefesi hem de varolu\u015f\u00e7u fark\u0131ndal\u0131k d\u00fczleminde ele alarak yan\u0131tlamay\u0131 ama\u00e7lar. Esas iddia \u015fudur: \u0130nsan \u00e7o\u011fu zaman Tanr\u0131\u2019y\u0131 kand\u0131rmaz; <strong>Tanr\u0131 fikrini<\/strong>, kendi i\u00e7 rahat\u0131n\u0131 koruyacak \u015fekilde yeniden yazar. Ve bu kayma, sorumluluk ile erdem aras\u0131ndaki ayr\u0131m\u0131 g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>1) \u0130nsan Tanr\u0131\u2019y\u0131 da \u201cdi\u011fer insanlar gibi\u201d kand\u0131rabilece\u011fini sanabilir mi?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Evet, bu ihtimal vard\u0131r. Ancak bu, genellikle bilin\u00e7li bir \u201cTanr\u0131\u2019y\u0131 aldatma plan\u0131\u201dndan \u00e7ok, psikolojik bir kayman\u0131n sonucudur. S\u00fcre\u00e7 tipik olarak \u015f\u00f6yle i\u015fler:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Ki\u015fi \u00f6nce <strong>kendi vicdan\u0131n\u0131 susturmay\u0131<\/strong> \u00f6\u011frenir.<\/li>\n\n\n\n<li>Vicdan sustuk\u00e7a, \u201chesap\u201d fikri soyutla\u015f\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Soyutla\u015f\u0131nca da Tanr\u0131, zihinde \u201cdi\u011fer insanlar gibi ikna edilebilir bir otorite\u201dye indirgenir.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Bu, Tanr\u0131 tasavvurundan ziyade ki\u015finin <strong>i\u00e7 denetim mekanizmas\u0131n\u0131<\/strong> kaybetmesiyle ilgilidir. Ki\u015fi Tanr\u0131\u2019y\u0131 kand\u0131rmak i\u00e7in yola \u00e7\u0131kmaz; \u00f6nce kendi g\u00f6z\u00fcn\u00fc boyar, sonra bu boyay\u0131 \u201chakikat\u201d san\u0131r. Zihin, d\u0131\u015f d\u00fcnyada i\u015fe yarayan ikna y\u00f6ntemlerini (retorik, g\u00f6steri, kendini iyi anlatma) i\u00e7 d\u00fcnyaya ta\u015f\u0131r. Sonu\u00e7ta Tanr\u0131 fikri, insan zihninde \u201cikna edilmesi gereken bir makam\u201d gibi alg\u0131lanmaya ba\u015flayabilir. Bu da asl\u0131nda Tanr\u0131\u2019y\u0131 de\u011fil, insan\u0131n kendi muhasebesini hedef alan bir yan\u0131lsamad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>2) \u0130nsan \u201chesap sorulabilecek kadar yetkin\u201d bir varl\u0131k m\u0131?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>\u0130nsan\u0131n yetkinli\u011fi mutlak de\u011fil, <strong>derecelidir<\/strong>. Bu y\u00fczden hesap sorulabilirlik de \u201cvar\/yok\u201d gibi tek bir anahtar de\u011fildir; katmanl\u0131 bir de\u011ferlendirmedir. Sorumluluk, \u00e7o\u011funlukla \u015fu bile\u015fenlerin toplam\u0131 olarak anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Niyet:<\/strong> Ne yapmak istedi?<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Bilgi:<\/strong> Ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyor muydu?<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u00d6zg\u00fcrl\u00fck:<\/strong> Alternatifleri var m\u0131yd\u0131?<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Kontrol:<\/strong> D\u00fcrt\u00fc, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, psikiyatrik durum kontrol alan\u0131n\u0131 ne kadar daralt\u0131yor?<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u00d6ng\u00f6r\u00fc:<\/strong> Sonucu tahmin edebilir miydi?<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Bu nedenle ger\u00e7ek hayatta sorumluluk, \u00e7o\u011fu zaman \u201csorumlu\/sorumsuz\u201d ikili\u011fiyle de\u011fil, \u201c<strong>ne \u00f6l\u00e7\u00fcde<\/strong> sorumlu?\u201d sorusuyla ele al\u0131n\u0131r. \u00c7ocuk, a\u011f\u0131r ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k alt\u0131nda hareket eden, akut psikoz ya\u015fayan biri ile sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir yeti\u015fkinin sorumluluk d\u00fczeyi ayn\u0131 kefeye konmaz. Fakat bu ayr\u0131m, sorumlulu\u011fu b\u00fct\u00fcn\u00fcyle s\u0131f\u0131rlamak anlam\u0131na gelmez; tam tersine <strong>insan\u0131 ciddiye alman\u0131n<\/strong> daha adil bir bi\u00e7imidir: yetkinli\u011fi ve k\u0131s\u0131tlar\u0131 do\u011fru yerde konumland\u0131rmak.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>3) \u0130nsan davran\u0131\u015flar\u0131ndan ger\u00e7ekten sorumlu tutulabilir mi?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Burada iki g\u00fc\u00e7l\u00fc sezgi kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelir ve ikisi de k\u0131smen hakl\u0131d\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Determinist sezgi:<\/strong> Genetik, \u00e7evre, travma, al\u0131\u015fkanl\u0131klar bizi bi\u00e7imlendirir. \u201cSe\u00e7im\u201d sand\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fey \u00e7o\u011fu zaman k\u0131s\u0131tl\u0131 bir aral\u0131kta ger\u00e7ekle\u015fir.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Ahlaki sezgi:<\/strong> Yine de insan belli \u00f6l\u00e7\u00fcde kendine y\u00f6n verebilir; aksi halde \u00f6vg\u00fc\/k\u0131nama, s\u00f6z, pi\u015fmanl\u0131k, telafi, e\u011fitim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm gibi kavramlar anlams\u0131zla\u015f\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Bu gerilim, pratik bir uzla\u015f\u0131ya g\u00f6t\u00fcr\u00fcr: \u0130nsan t\u00fcm ko\u015fullar\u0131n\u0131 se\u00e7emez; ama ko\u015fullar\u0131n i\u00e7inde <strong>kendine bir y\u00f6n<\/strong> se\u00e7ebilir. Sorumluluk, \u201ctam \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u201d iddias\u0131 de\u011fildir; <strong>asgari y\u00f6n verme kapasitesi<\/strong> iddias\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131 insan yapan da budur: tamamen program de\u011fil, tamamen tanr\u0131 da de\u011fil; arada bir fail, arada bir se\u00e7en, arada bir y\u00fck \u00fcstlenen bir varl\u0131k.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu noktada \u201ckendini kand\u0131rma\u201dn\u0131n tehlikesi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr: \u0130nsan, bu asgari kapasiteyi kullanmak yerine, kapasitesini ink\u00e2r ederek kendini sorumluluktan ka\u00e7\u0131racak anlat\u0131lar kurabilir. B\u00f6ylece d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm yerine savunma ba\u015flar.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>4) Sorumluluk olgunlu\u011funa eri\u015fen insan zaten erdemli bir bilge olmu\u015f olmaz m\u0131?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Bu soru, en kritik ayr\u0131m\u0131 i\u00e7erir: <strong>Sorumluluk kapasitesi<\/strong> ile <strong>erdem\/bilgelik<\/strong> ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Sorumluluk kapasitesi<\/strong>: \u201cNe yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayabilmek, durabilmek, se\u00e7ebilmek, sonu\u00e7 \u00fcstlenebilmek.\u201d<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Erdem\/bilgelik<\/strong>: \u201c\u0130yi olan\u0131 istikrarl\u0131 bi\u00e7imde se\u00e7mek, benli\u011fi a\u015fmak, merhamet ve adaleti karakter haline getirmek.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Birincisi, insan olman\u0131n e\u015fi\u011fi gibidir. \u0130kincisi ise zirvedir. \u0130nsan, sorumlu say\u0131lacak kadar ak\u0131l ve iradeye sahip olup yine de bencil, \u00f6fkeli, tembel, kibirli olabilir. Hatta \u00e7o\u011fu k\u00f6t\u00fcl\u00fck, tam da bu kapasite varken yap\u0131l\u0131r: ki\u015fi bilir, fakat <strong>istemeyi<\/strong> ve <strong>al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131<\/strong> e\u011fitemez.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u015fte burada \u201ckendini kand\u0131rma\u201d devreye girer. \u0130nsan bilgelik yoluna girmeden de kendini rahatlatacak hik\u00e2yeler \u00fcretebilir:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u201cBenim niyetim iyiydi.\u201d<\/li>\n\n\n\n<li>\u201cHerkes yap\u0131yor.\u201d<\/li>\n\n\n\n<li>\u201c\u015eartlar b\u00f6yle.\u201d<\/li>\n\n\n\n<li>\u201cNas\u0131l olsa affedilir.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Bu c\u00fcmleler bazen ger\u00e7ek bir merhamet kap\u0131s\u0131d\u0131r; bazen de hesab\u0131 ertelemenin, telafiyi geciktirmenin, sorumlulu\u011fu suland\u0131rman\u0131n kalkan\u0131. Olgunluk, bu c\u00fcmleleri tamamen yasaklamak de\u011fil; onlar\u0131 <strong>hakikat testi<\/strong>nden ge\u00e7irebilmektir: Niyet sonu\u00e7la uyu\u015fuyor mu? \u015eartlar bahaneye mi d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc? Affedilme umudu telafiyi \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor mu?<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>5) As\u0131l d\u00fc\u011f\u00fcm: Tanr\u0131\u2019y\u0131 m\u0131 kand\u0131r\u0131yor, kendini mi?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Ki\u015fi \u00e7o\u011fu zaman Tanr\u0131\u2019y\u0131 kand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmaz; <strong>Tanr\u0131 fikrini<\/strong>, kendi rahat\u0131n\u0131 koruyacak \u015fekilde yeniden yazar. Bu yeniden yaz\u0131m iki sonu\u00e7 \u00fcretir:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>\u0130\u00e7eride:<\/strong> Muhasebe \u00f6l\u00fcr, pi\u015fmanl\u0131k s\u0131\u011fla\u015f\u0131r, telafi ertelenir.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>D\u0131\u015far\u0131da:<\/strong> \u0130nan\u00e7\/ahlak bir \u201cg\u00f6steri\u201dye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr; ki\u015fi rol\u00fcn\u00fc sever, y\u00fck\u00fcn\u00fc sevmez.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Bu durum, \u201cTanr\u0131\u2019y\u0131 kand\u0131rma\u201d sanr\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcd\u00fcr: Tanr\u0131\u2019y\u0131 insanla\u015ft\u0131r\u0131p ikna edilebilir bir fig\u00fcre indirgemek, ger\u00e7ekte insan\u0131n <strong>kendi i\u00e7 mahkemesini<\/strong> ask\u0131ya almas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu y\u00fczden panzehir, daha y\u00fcksek sesli s\u00f6ylem de\u011fil; daha yal\u0131n ve daha a\u011f\u0131r bir \u015feydir:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kendine kar\u015f\u0131 d\u00fcr\u00fcstl\u00fck + telafi iradesi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Yani \u201chata yapt\u0131m\u201d diyebilmek ve \u201chakk\u0131n\u0131 yediysem geri verece\u011fim\u201d diyebilmek.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Sonu\u00e7: Sorumluluk Bilgelik De\u011fildir, Ama Bilgeli\u011fe A\u00e7\u0131lan Kap\u0131d\u0131r<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>\u0130nsan, hesap sorulabilecek kadar yetkindir; fakat bu yetkinlik mutlak de\u011fildir, derecelidir. \u0130nsan, ko\u015fullar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcyle \u00f6zg\u00fcr sahibi de\u011fildir; fakat ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde y\u00f6n se\u00e7ebilecek bir faildir. Ve en \u00f6nemlisi: sorumluluk kapasitesi, otomatik olarak erdem \u00fcretmez. Erdem, al\u0131\u015fkanl\u0131kla, telafiyle, i\u00e7 denetimle, merhametle ve adaletle in\u015fa edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kendini kand\u0131ran insan\u0131n problemi, Tanr\u0131\u2019y\u0131 kand\u0131rmas\u0131 de\u011fil; <strong>kendini kand\u0131rmay\u0131 hakikat sanmas\u0131d\u0131r<\/strong>. Bu sanr\u0131 k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u201cinan\u00e7\u201d veya \u201cideal\u201d art\u0131k bir pazarlama dili de\u011fil; insan\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren bir ahlak disiplini olmaya ba\u015flar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cKendini Kand\u0131rma\u201ddan \u201cTanr\u0131\u2019y\u0131 Kand\u0131rma\u201d Sanr\u0131s\u0131na Baz\u0131 insanlar, kendini kand\u0131rmay\u0131 s\u00fcreklilik kazanm\u0131\u015f bir al\u0131\u015fkanl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Yanl\u0131\u015f\u0131 \u201cmazeret\u201dle, ihmali \u201cniyet\u201dle, haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u201c\u015fartlar\u201dla \u00f6rtmeyi o kadar tekrar eder ki zamanla kendi hik\u00e2yesine inan\u0131r. Bu noktada mesele yaln\u0131zca ba\u015fkalar\u0131n\u0131 ikna etmek de\u011fildir; ki\u015fi, \u00f6nce kendi i\u00e7 denetimini zay\u0131flat\u0131r. B\u00f6yle bir zihinsel zeminde \u015fu sorular ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale gelir: Bu makale, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-61","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/bakirci.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/61","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/bakirci.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/bakirci.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/bakirci.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/bakirci.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=61"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/bakirci.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/61\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":62,"href":"http:\/\/bakirci.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/61\/revisions\/62"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/bakirci.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=61"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}